Sivilce

Sivilce nedir?
Sivilce; tıkalı gözenekler (siyah ve beyaz noktalar), kırmızı kabarcıklar, iltihaplı kabarıklıklar, derinin derin tabakalarında kistlerle seyreden bir hastalıktır. Hastalık genellikle yüz, boyun, göğüs, sırt, omuzlar ve hatta kolların üst bölgesinde görülür. Ergenlik döneminde bir çok kişide sivilce vardır. Bununla birlikte 20’li yaşlara kadar, hatta kırk yaşına kadar sivilce görülebilir. Akne bir kaç yıl içinde tedavi edilmeden geriler, fakat bu sürede tedavisiz kalmaya gerek yoktur. Ayrıca tedavi edilmeyen sivilce iz bırakabilir.

Akne yaşamı tehdit eden bir hastalık olmadığı halde, hastayı psikolojik açıdan negatif etkiler. Ayrıca sivilceler ciddi ve kalıcı izler bırakabilir.

Sivilce nasıl oluşur?
Erkeklerde ve bayanlarda erkeklik hormonu ergenlik döneminde artarak, yağ bezlerini uyarır ve büyümesine neden olur. Yağ bezlerinin sık olduğu yüz, sırt ve göğüs gibi alanlarda sivilce sık görülür. Nadiren akne hormon bozuklukları ile birlikte görülebilir.

Yağ bezleri, folikül dediğimiz kılı da içeren bir kanalda bulunur. Yağ bezleri sebum denen yağlı bir maddeyi salgılarlar, bu madde kanal boyunca ilerleyerek deri yüzeyindeki gözeneklerden atılır. Yağ bezi kanalının deriye açıldığı yere por (gözenek) denilir. Kanaldan salgılanan yağ ve yine kanaldan atılan deri hücreleri birleşerek deri gözeneklerini tıkar. Böylece bu kanalda rahatlıkla bakteri ürer. Bu bakterilerin ürettiği kimyasal maddeler yağ bezinde iltihabi reaksiyonu uyarır ve böylelikle kanalın duvarı patlar. Yağ, bakteri ve hücrelerin deri içinde dağılımı kızarıklık, şişme ve iltihabi reaksiyona neden olur.

Sivilceler temizlik ile ilişkili midir?
Derideki siyah noktalar, yağ bezlerinin deriye açıldıkları yerde, yağ ve hücrelerin oluşturduğu tıkaçlar sonucunda gelişir ve siyah noktaların kirle alakası yoktur. Normal bir cilt bakımı için, cildin iki kere sabunla yıkanması gerekir. Akne kirden kaynaklanmaz. Cildi çok sık ve şiddetli yıkamak da aknenin kötüleşmesine neden olabilir.

Diyet sivilceye neden olabilir mi?
Sivilceler diyetten etkilenmez. Sivilceler diyetten bağımsız olarak kendiliğinden iyileşebilen veya kötüleşebilen bir hastalıktır. Tek başına yapılan diyet sivilceleri kontrol etmeye yetmez. Fakat sivilcelerinizi arttıran gıdaları saptadıysanız, bu yiyeceklerden uzak durulmalıdır. Herkese olduğu gibi sivilceli hastalara da dengeli beslenme tavsiye edilir.

Güneş sivilcelere faydalı mıdır?
Bronzlaşmak sivilceleri baskılar, fakat bu durum geçicidir. Güneş erken deri yaşlanmasına ve deri kanserine neden olduğundan, güneş ve solaryum ile bronzlaşmak önerilmez. Bu nedenle sivilceli hastalar güneş ile temasta iken, yağsız jel veya losyon tarzında güneşten koruyucular kullanmalıdır.

Kozmetikler sivilceleri etkiler mi?
Eğer bir nemlendirici veya fondöten kullanıyorsanız, bu ürünün yağsız su bazlı olduğundan emin olun. Üzerinde non-komedojenik (siyah nokta oluşturmaz) veya non-acnegenic ( sivilceye neden olmaz) ibaresi bulunan ürünleri kullanın. Her gece makyaj malzemenizi su ve sabunla temizleyin. Benzoil peroksit, salisilik asit ve kükürt içeren losyonlar güvenle kullanılabilir. Pudra içermeyen yağsız ürünler kapatıcı olarak kullanılabilir. Saç spreyi veya jellerini uygularken yüz bölgesi korunmalıdır.

Aknenin kontrolü uzun bir süreyi gerektirir. Bütün sivilce tedavileri sivilceden korunmayı sağlar. Çıkan sivilceler kendiliğinden iyileşirler. Bu iyileşme zaman alır. Eğer sivilceleriniz 6-8 haftada iyileşmezse, tedavi değiştirilmelidir.  Dermatoloji uzmanınızın tercih ettiği tedavi aknenizin tipi ve şiddetine göre değişir. Ara sıra akne benzeri bir döküntü, makyaj malzemeleri, losyonlar veya ağızdan kullanılan ilaçlardan dolayı gelişebilir. Dermatoloji uzmanınıza derinize uyguladığınız veya ağızdan kullandığınız tedaviler hakkında bilgi vermeniz gerekir. 

Dermatoloji uzmanınız, A vitamini ve benzoil peroksit içeren ve yağ bezlerinin tıkanıklığını açıp, bakteri üremesini engelleyen krem, jel ve losyonlar reçete edebilir. Bu ürünler ciltte kuruma ve soyulmaya yol açarlar. Dermatoloji uzmanınız bu ürünlerin doğru kullanımı ve yan etkilerinden korunmak için gerekli bilgileri size belirtecektir.

Antibiyotikler de akne tedavisinde deriye uygulanabilir. Bu ürünler daha şiddetli akne vakalarında kullanılır. Kist dediğimiz deri altında ağrılı kitleler var ise, dermatoloji uzmanınız bu kistlere kortizon enjeksiyonu yapabilir.

Doktorunuz sivilcelerinizin içini boşaltabilir; siyah ve beyaz noktalarınızı temizleyebilir. Kendi kendinize sivilcelerinizi patlatmayın veya sıkmayın. Sivilceler sıkıldıklarında daha kırmızı ve şiş hal alırlar ve iz bırakırlar.

Ağız yolu ile tetrasiklin, doksisiklin ve eritromisin içeren antibiyotikler, sıklıkla orta veya şiddetli akne hastalarında, özellikle sırt ve göğüs bölgesinde çok sayıda aknesi olanlarda kullanılır. Antibiyotikler, yağ bezindeki bakteri sayısını ve derideki kızarıklığı direkt olarak azaltır. 

Doğum kontrol hapı kullanan kadınlarda, sivilceler anlamlı oranda iyileşir; bu nedenle doğum kontrol hapları akne tedavisinde kullanılabilir. Ancak  antibiyotiklerle birlikte kullanımının, doğum kontrol haplarının etkinliğini azalttığı bilinmelidir. Doğum kontrol hapları nadiren ara kanamalara neden olabilir. Eğer gebe veya emzikliyseniz veya hamile kalmak istiyorsanız bu durumu doktorunuza bildiriniz.

Daha şiddetli olgularda başka ilaçlar uygulanabilir. Kadınlık hormonu içeren ilaçların kullanımı, erkeklik hormonlarının etkisini azaltır. Diğer bir ilaç ise, klasik tedavilere cevap vermeyen şiddetli sivilce olgularında kullanılan isotretinoindir. Hastalar bu ilacın yan etkileri konusunda bilgilendirilmelidir. Gebelerde ve bebekte önemli sakatlıklara yol açabildiğinden, tedavi esnasında gebe kalınmamalıdır. 

Akne izlerinin tedavisi
Akne izleri çeşitli şekillerde tedavi edilebilir. Lazerle cilt soyma, dermabrasyon, kimyasal peeling ve elektrocerrahi, çukurcuk şeklinde olan sivilce izlerini tedavi etmek amacıyla kullanılabilir. Ayrıca bu tip izler kollajen, hyaluronik asit veya yağ gibi maddelerle doldurulabilir.

Dermatoloji uzmanınız hangi tedaviyi verirse versin, bu tedaviye, akne tamamı ile ortadan kalkana kadar devam edilmelidir. Aknede kesin kür yoktur; fakat uygun tedavi ile izlerin gelişmesi engellenebilir. 

Share